संगीताची साधना सुरू असतानाच बाबूजींचा एच. एम. व्ही. कंपनीशी संबंध आला. त्यांच्या ध्वनिमुद्रित गाण्यांमुळे संगीतक्षेत्रात त्यांची ओळख निर्माण होऊ लागली. याच ओळखीमुळे त्यांना पुढे 'प्रभात फिल्म कंपनी'मध्ये काम करण्याची संधी मिळाली. त्या काळी प्रभात ही भारतीय चित्रपटसृष्टीतील एक मानाची संस्था होती. तेथे संगीतकार म्हणून काम करण्याची संधी मिळणे, ही कोणत्याही नवोदितासाठी मोठी गोष्ट मानली जात असे.

१९४६ साली बाबुराव पेंटर यांच्या मराठी-हिंदी द्विभाषिक 'रुक्मिणी स्वयंवर' या चित्रपटातून बाबूजींनी चित्रपटसंगीताच्या क्षेत्रात प्रवेश केला. या चित्रपटात त्यांनी स्नेहल भाटकर यांच्यासमवेत सहसंगीतकार म्हणून काम केले. याच वर्षी प्रभात फिल्म कंपनीच्या 'गोकुळ' या हिंदी चित्रपटासाठी त्यांनी स्वतंत्रपणे संगीत दिले. स्वतंत्र संगीतकार म्हणून हा त्यांचा पहिलाच चित्रपट होता. येथूनच त्यांच्या स्वतंत्र संगीतकारकीर्दीची खरी सुरुवात झाली.

'गोकुळ'नंतर 'आगे बढो', 'सीता स्वयंवर' आणि 'संत जनाबाई' यांसारख्या चित्रपटांमुळे बाबूजींच्या संगीताकडे रसिकांचे लक्ष वेधले गेले. त्यांचे नाव चित्रपटसृष्टीत वेगाने पुढे येऊ लागले. दैवाने त्यांना उत्तम प्रतिभेचे दान दिले होते; पण त्याबरोबरच परिस्थितीने त्यांना शिस्त, मेहनत आणि कामाची पद्धत शिकवली होती. त्यामुळे प्रत्येक चित्रपटागणिक संगीतकार म्हणून त्यांची स्वतंत्र छाप अधिक ठळक होत गेली.

या सुरुवातीच्या काळातच बाबूजींनी चित्रपटसंगीताकडे पाहण्याची स्वतःची दृष्टी विकसित केली. चित्रपटातील गाणे हे केवळ करमणुकीचे साधन नसून कथानकाचा अविभाज्य भाग असले पाहिजे, अशी त्यांची धारणा होती. पुढे त्यांच्या संपूर्ण संगीतकारकीर्दीत हीच भूमिका सातत्याने दिसून येते.

१९४८ साली प्रदर्शित झालेल्या 'वंदे मातरम्' या चित्रपटामुळे बाबूजींचे नाव महाराष्ट्राच्या कानाकोपऱ्यात पोहोचले. भारत नुकताच स्वतंत्र झाला होता. त्यामुळे 'वंदे मातरम्' या शब्दालाच एक वेगळे तेज प्राप्त झाले होते. आपले अनेक क्रांतिकारक 'वंदे मातरम्'चा जयघोष करत आनंदाने फासावर चढले होते. अशा काळात बाबूजींनी स्वरबद्ध केलेले 'वेदमंत्राहून आम्हां वंद्य वंदे मातरम्' हे गीत त्यांच्या राष्ट्रप्रेमाची साक्ष देणारे ठरले आणि रसिकांच्या मनात कायमचे घर करून राहिले.

या चित्रपटामुळे बाबूजींना केवळ लोकप्रियताच मिळाली नाही, तर त्यांच्या आयुष्यातील एका महत्त्वाच्या सर्जनशील सहप्रवासालाही सुरुवात झाली. याच चित्रपटात ग. दि. माडगूळकर, पु. ल. देशपांडे आणि बाबूजी हे तिघे प्रथमच एकत्र आले. पुढे ग. दि. माडगूळकर आणि बाबूजी ही जोडी मराठी चित्रपटसंगीतातील सुवर्ण अध्याय ठरली. माडगूळकरांच्या शब्दांना बाबूजींनी दिलेले सूर मराठी माणसाच्या भावविश्वाचा अविभाज्य भाग बनले.

'वंदे मातरम्'च्या यशानंतर बाबूजींची संगीतकार म्हणून ओळख अधिक दृढ झाली. त्यांच्या चालींमधील सहजता, भावपूर्णता आणि भारतीय संगीतपरंपरेशी असलेले नाते यांमुळे त्यांचे संगीत रसिकांना विशेष भावू लागले. पुढील काही दशकांत मराठी चित्रपटसंगीताला नवी दिशा देणाऱ्या संगीतकारांमध्ये त्यांचे स्थान अग्रक्रमाने मानले जाऊ लागले.

बाबूजी चित्रपटसृष्टीत आले, त्या काळात मराठी चित्रपटसंगीतावर नाट्यसंगीताचा मोठा प्रभाव होता. प्रभातचे गोविंदराव टेंबे आणि मास्टर कृष्णराव यांच्या संगीतामध्ये नाट्यसंगीताची छाप स्पष्ट दिसत असे. हे संगीत शास्त्रीय संगीतावर आधारित असे. हे श्रोत्यांना समजण्यासाठी अवघड जात असे. या काळात बाबूजींनी पाश्चात्त्य संगीताचे अनुकरण केले नाही, परंतु भारतीय संगीतपरंपरेशी नाते कायम ठेवत त्यांनी चालींमध्ये नावीन्य आणले. त्यांच्या स्वररचना सहज, श्रवणीय आणि आशयाला अनुरूप असत. त्यामुळे शास्त्रीय संगीताची बैठक असूनही त्यांचे संगीत सर्वसामान्य रसिकांनाही सहज समजू लागले. चित्रपटातील गाणे हे केवळ ऐकण्यासाठी नसून कथानकाला पुढे नेणारे असले पाहिजे, हा त्यांचा दृष्टिकोन त्यांच्या संगीतामध्ये सातत्याने दिसून येतो.

त्यांच्या संगीतशैलीच्या घडणीत उत्तर भारतातील आणि बंगालमधील लोकसंगीताचाही महत्त्वाचा वाटा होता. तरुणपणी त्यांनी उत्तर भारत आणि कलकत्ता येथे बराच काळ भटकंती केली. त्या काळात तेथील लोकसंगीत त्यांनी मन लावून ऐकले आणि त्यातील अनेक वैशिष्ट्यांचा अभ्यास केला. पुढे चित्रपटसंगीत रचताना या लोकसंगीतातील सूर, लयी आणि भावछटा त्यांनी कल्पकतेने आपल्या चालींमध्ये गुंफल्या. त्यामुळे त्यांच्या संगीतामध्ये ताजेपणा, वैविध्य आणि प्रसंगानुरूप भावसंपन्नता निर्माण झाली.

याच काळात गजाननराव वाटवे यांनी सुगम संगीताचा स्वतंत्र प्रवाह निर्माण करून भावगीत लोकप्रिय केले होते. बाबूजींनी या प्रवाहाला अधिक व्यापक रूप दिले. भारतीय अभिजात संगीताची समृद्ध परंपरा आणि सामान्य रसिकांची अभिरुची यांच्यामध्ये त्यांनी एक सुंदर पूल उभारला. पुढील चार दशकांहून अधिक काळ मराठी चित्रपटसंगीत आणि भावसंगीतावर त्यांच्या संगीतशैलीचा ठसा उमटत राहिला.

'वंदे मातरम्'नंतर बाबूजींनी मागे वळून पाहिले नाही. 'जीवाचा सखा', 'माया बाजार', 'पुढचं पाऊल', 'जशास तसे', 'प्रपंच', 'जगाच्या पाठीवर', 'एकटी', 'मुंबईचा जावई', 'झाला महार पंढरीनाथ', 'हा माझा मार्ग एकला', 'सुवासिनी', 'आम्ही जातो आमच्या गावा' आणि 'वंशाचा दिवा' अशा एकापेक्षा एक सरस चित्रपटांना त्यांनी संगीत दिले. सामाजिक, कौटुंबिक, ऐतिहासिक, पौराणिक, भक्तिपर आणि ग्रामीण अशा विविध विषयांच्या चित्रपटांना त्यांनी त्यांच्या आशयाशी एकरूप होणारे संगीत दिले. त्यामुळे प्रत्येक चित्रपटाचे संगीत स्वतंत्र ओळख निर्माण करणारे ठरले.

या चित्रपटांतील अनेक गीते आजही रसिकांच्या स्मरणात आहेत. 'रुणझुणत्या पाखरा', 'हे वदन तुझे की कमळ निळे', 'मनोरथा चल त्या नगरीला', 'जाळीमंदी पिकली करवंद', 'रंगू बाजारात जाते हो जाऊ द्या', 'हृदयी प्रीत जागते जाणता अजाणता', 'जिवलगा कधी रे येशील तू' आणि 'लिंबलोण उतरू कशी' यांसारख्या गीतांनी मराठी चित्रपटसंगीत समृद्ध केले.

'जगाच्या पाठीवर' या चित्रपटातील संगीताने चित्रपटाला वेगळीच उंची मिळवून दिली. 'सुवासिनी'मधील 'जिवलगा कधी रे येशील तू' हे गीत चार रागांवर आधारित आहे. एका रागातून दुसऱ्या रागात जाऊन पुन्हा मूळ रागात सहज परत येणारी ही स्वररचना बाबूजींच्या रागदारीवरील प्रभुत्वाची साक्ष देते. 'एकटी' चित्रपटातील 'लिंबलोण उतरू कशी' आणि 'हा माझा मार्ग एकला' या चित्रपटातील शीर्षकगीतही त्यांच्या संगीतदृष्टीची उत्कृष्ट उदाहरणे मानली जातात.

बाबूजी चित्रपटासाठी चाल बांधताना प्रसंग, पात्रांचे स्वभाव, चित्रपटाचे वातावरण आणि गायकाचा आवाज यांचा अत्यंत बारकाईने विचार करीत. गाणे कथानकाचा अविभाज्य भाग असले पाहिजे, हा त्यांचा आग्रह असे. त्यामुळे त्यांच्या चाली केवळ श्रवणीय नव्हत्या, तर त्या कथेला पुढे नेणाऱ्या आणि प्रसंगाचा प्रभाव अधिक गडद करणाऱ्या ठरत.

त्यांच्या संगीताची आणखी एक वैशिष्ट्यपूर्ण बाब म्हणजे संयम. गाण्याचा आशय आणि काळ लक्षात घेऊनच ते वाद्यांची निवड करत. ऐतिहासिक किंवा पौराणिक चित्रपटांमध्ये ते पाश्चात्त्य वाद्यांचा वापर टाळत, तर सामाजिक चित्रपटांमध्येही अनावश्यक वाद्यमेळापेक्षा शब्द, सूर आणि भाव यांनाच प्राधान्य देत. रागदारी संगीतावर त्यांची उत्तम पकड होती; मात्र रागाचे प्रदर्शन करण्यापेक्षा त्या रागातून निर्माण होणारा भाव त्यांनी अधिक महत्त्वाचा मानला. म्हणूनच त्यांच्या अनेक चाली शास्त्रीय आधारावर उभ्या असूनही सहज गुणगुणता येतात.

बाबूजींच्या चित्रपटसंगीताने मराठी चित्रपटांना केवळ लोकप्रिय गीते दिली नाहीत, तर कथानक, काव्य आणि संगीत यांचा समतोल कसा साधावा, याचाही आदर्श घालून दिला. म्हणूनच पुढील चार दशकांहून अधिक काळ मराठी चित्रपटसंगीतावर त्यांचा प्रभाव कायम राहिला आणि प्रभातनंतरच्या मराठी चित्रपट संगीतातील ते एक प्रमुख शिल्पकार ठरले.

बाबूजींनी चित्रपटसंगीताबरोबरच भावगीतांच्या क्षेत्रातही अमूल्य योगदान दिले. त्या काळात गजाननराव वाटवे यांनी भावगीत लोकप्रिय करण्यासाठी सर्वप्रथम मोलाचे कार्य केले. शास्त्रीय संगीताच्या पायावर उभे राहूनही सहज ऐकता येईल, गुणगुणता येईल असे संगीत त्यांनी रसिकांपर्यंत पोहोचवले आणि सुगम संगीताचा स्वतंत्र प्रवाह निर्माण केला.

बाबूजींनी या प्रवाहाला अधिक व्यापक रूप दिले. जवळजवळ चार दशके त्यांनी मराठी भावसंगीतावर अधिराज्य गाजवले. सहज-सुलभ स्वररचना, अर्थपूर्ण शब्द आणि भावपूर्ण अभिव्यक्ती यांमुळे भावगीत खऱ्या अर्थाने जनसामान्यांचे गीत बनले. शास्त्रीय संगीताची बैठक कायम ठेवूनही त्यांनी त्याला बोजड होऊ दिले नाही. त्यामुळे सामान्य रसिकालाही ही गीते सहज समजू लागली आणि गुणगुणता येऊ लागली.

बाबूजींच्या भावगीतांचे सर्वांत मोठे वैशिष्ट्य म्हणजे शब्द आणि सूर यांचा अप्रतिम समन्वय. त्यांनी कधीही चालीचे अवडंबर माजवले नाही. गीतातील भाव, आशय आणि शब्दांचा अर्थ यांनाच त्यांनी नेहमी प्राधान्य दिले. म्हणूनच त्यांच्या चाली कविता खुलवणाऱ्या ठरल्या आणि भावगीते मराठी माणसाच्या भावविश्वाचा अविभाज्य भाग बनली.

'तोच चंद्रमा नभात', 'ते स्वप्न भाव वेडे', 'तुझे गीत गाण्यासाठी', 'अशी पाखरे येती आणि स्मृती ठेवुनी जाती' आणि 'डोळ्यांमधले आसू पुसती ओठावरली गाणी' यांसारख्या असंख्य भावगीतांनी अनेक पिढ्यांना भावनांची नवी भाषा दिली. आजही ही गीते तितक्याच प्रेमाने ऐकली आणि गुणगुणली जातात.

गजाननराव वाटवे आणि बाबूजी यांच्यामध्ये कधीही स्पर्धेची भावना नव्हती. उलट दोघांनीही मराठी भावगीत समृद्ध करण्यासाठी आपापल्या पद्धतीने योगदान दिले. काही चित्रपटांमध्ये त्यांनी एकत्र कामही केले. 'गीतरामायण' सुरू झाले तेव्हा सुरुवातीला सर्व छप्पन्न गीतांना एकाच संगीतकाराने संगीत देण्याबद्दल गजाननराव वाटवे यांना शंका वाटली होती. मात्र संपूर्ण 'गीतरामायण' ऐकल्यानंतर त्यांनी स्वतःच कबूल केले की, सर्व गीतांना एकाच संगीतकाराने संगीत दिल्यामुळे त्या कलाकृतीत विलक्षण एकसंधता निर्माण झाली आहे. बाबूजींच्या संगीतदृष्टीला मिळालेली ही मोठी पावती होती.

भावगीतांच्या माध्यमातून बाबूजींनी शास्त्रीय संगीताची समृद्ध परंपरा आणि सामान्य रसिकांची अभिरुची यांच्यामध्ये एक सुंदर पूल उभारला. त्यामुळे त्यांच्या भावगीतांचा गोडवा काळाच्या ओघात कमी झाला नाही; उलट प्रत्येक पिढीने त्यांचा नव्याने स्वीकार केला.

बाबूजींच्या संगीताला वेगळी ओळख मिळवून देणारी गोष्ट म्हणजे त्यांची स्पष्ट संगीतदृष्टी. चाल कितीही सुंदर असली, तरी ती गीताच्या आशयाशी एकरूप झाली नाही, तर त्या चालीला अर्थ नाही, असे त्यांचे मत होते. म्हणूनच त्यांच्या प्रत्येक रचनेत शब्द, सूर आणि भाव यांचा समतोल जाणवतो.

गीतामधील शब्दांना ते सर्वोच्च महत्त्व देत. प्रत्येक शब्द स्पष्ट ऐकू आला पाहिजे, त्याचा अर्थ श्रोत्यांपर्यंत पोहोचला पाहिजे, हा त्यांचा आग्रह असे. एखादा शब्द चालीत नीट बसत नसेल किंवा त्याचा अर्थ अस्पष्ट होत असेल, तर ते गीतकाराकडून तो भाग पुन्हा लिहून घेत. त्यांचे म्हणणे असे की, स्वर शब्दांवर स्वार होता कामा नये; उलट शब्दांचा आशय अधिक खुलवणे, हे संगीताचे काम आहे.

बाबूजींचे आणखी एक ठाम मत म्हणजे गाण्याचा मुखडा आकर्षक असला पाहिजे. पहिल्याच ओळीत गाण्याने श्रोत्याचे लक्ष वेधून घेतले पाहिजे आणि पुढचे संपूर्ण गीत ऐकण्याची उत्सुकता निर्माण झाली पाहिजे. त्यामुळे त्यांच्या अनेक गाण्यांचे मुखडे आजही सहज आठवतात.

रागदारी संगीतावर त्यांची उत्तम पकड होती. भीमपलास आणि यमन या रागांवर त्यांचे विशेष प्रेम होते. मात्र रागाचे प्रदर्शन करण्यापेक्षा त्या रागातून निर्माण होणारा भाव त्यांनी अधिक महत्त्वाचा मानला. म्हणूनच त्यांच्या अनेक रचना शास्त्रीय पायावर उभ्या असूनही सहज, मधुर आणि गुणगुणण्यास सोप्या वाटतात.

वाद्यवृंदाच्या वापराबाबतही त्यांची भूमिका स्पष्ट होती. गाण्याचा आशय आणि प्रसंग लक्षात घेऊनच ते वाद्यांची निवड करत. ऐतिहासिक किंवा पौराणिक चित्रपटांमध्ये पाश्चात्त्य वाद्यांचा वापर ते शक्यतो टाळत. अनावश्यक वाद्यमेळापेक्षा स्वर, शब्द आणि भाव यांनाच त्यांनी नेहमी प्राधान्य दिले.

रेकॉर्डिंगच्या वेळी बाबूजी अत्यंत काटेकोर असत. प्रत्येक शब्दाचा उच्चार, स्वराची अचूक जागा आणि भावनांची योग्य अभिव्यक्ती यांवर त्यांचे बारकाईने लक्ष असे. गायकाने केवळ सूर अचूक लावणे पुरेसे नाही; त्या शब्दामागील भावना श्रोत्यांपर्यंत पोहोचली पाहिजे, असा त्यांचा आग्रह असे. त्यामुळे एखादी ओळ ते अनेक वेळा म्हणवून घेत. ही मेहनत कलाकृतीच्या गुणवत्तेसाठी आहे, याची जाणीव सर्व कलाकारांना होती. आशा भोसले नेहमी म्हणत, 

"बाबूजींची गाणी ऐकायला सोपी वाटतात; पण गायला कठीण असतात."

चित्रपटातील गाण्याविषयी त्यांची एक ठाम भूमिका होती. ते म्हणत,

"गाणं असं पाहिजे की ते चित्रपटातून काढून टाकलं, तर चित्रपटाची कथा अडून बसली पाहिजे." 

म्हणजेच गाणे हे केवळ करमणुकीचे साधन नसून कथानकाचा अविभाज्य भाग असले पाहिजे, अशी त्यांची धारणा होती.

बाबूजींच्या संगीतामध्ये जाणवणारा सहजपणा हा सहज प्राप्त झालेला नव्हता. त्यामागे शास्त्रीय संगीताचा भक्कम पाया, लोकसंगीताचा अभ्यास, शब्दांबद्दलचा आदर, भावनांबद्दलची संवेदनशीलता आणि परिपूर्णतेचा ध्यास होता. म्हणूनच त्यांच्या चाली काळाच्या ओघात जुन्या झाल्या नाहीत. आजही त्या तितक्याच ताज्या, मधुर आणि आपल्या वाटतात.

मराठी सुगम संगीताव्यतिरिक्त हिंदी संगीत क्षेत्रातही बाबूजींचे योगदान महत्वाचे आहे. बाबूजींची संगीतकार म्हणून कारकीर्द सुरू झाली ती हिंदी चित्रपटांपासूनच. १९४६ साली प्रदर्शित झालेल्या 'गोकुळ' या चित्रपटाला त्यांनी स्वतंत्रपणे संगीत दिले. त्यानंतर 'मुरलीवाला', 'मालती माधव', 'जय भीम', 'विश्वामित्र', 'सजनी', 'गोकुल का चोर', 'आंचल', 'भाभी की चुडिया' आणि नंतर 'वीर सावरकर' अशा हिंदी चित्रपटांसाठीही त्यांनी संगीत दिले. काही चित्रपटांसाठी त्यांनी पार्श्वगायनही केले.

हिंदी चित्रपटसृष्टीत त्या काळात अनेक दिग्गज संगीतकार कार्यरत होते. स्पर्धा तीव्र होती आणि संगीताची शैलीही झपाट्याने बदलत होती. अशा वातावरणातही बाबूजींनी स्वतःची स्वतंत्र संगीतशैली कायम ठेवली. लोकप्रियतेसाठी आपल्या संगीततत्त्वांशी तडजोड करणे त्यांना मान्य नव्हते.

हिंदी चित्रपटांतील त्यांच्या अनेक गीतांनी रसिकांच्या मनात अढळ स्थान मिळवले. लता मंगेशकर यांच्या आवाजातील 'ज्योती कलश छलके' आणि 'बांधे प्रीत फुलडोर' ही गीते आजही हिंदी चित्रपटसंगीतातील अभिजात रचनांमध्ये गणली जातात. तसेच किशोर कुमार यांनी गायलेले 'खुश है जमाना, आज पहली तारीख है' हे गीतही प्रचंड लोकप्रिय झाले.

हिंदी चित्रपटांसाठी संगीत देतानाही बाबूजींनी आपल्या शैलीत कोणताही बदल केला नाही. भारतीय रागदारीचा आधार, शब्दांना दिलेले महत्त्व, प्रसंगाला अनुरूप स्वररचना आणि सहज लक्षात राहणाऱ्या चाली ही त्यांच्या संगीताची वैशिष्ट्ये हिंदी गीतांमध्येही तितक्याच प्रभावीपणे दिसून येतात. म्हणूनच त्यांच्या हिंदी रचना स्वतंत्र ओळख निर्माण करण्यात यशस्वी ठरल्या.

हिंदी चित्रपटसृष्टीत मोठ्या प्रमाणावर काम करण्याची संधी असूनही बाबूजींनी मराठी चित्रपट, भावगीते आणि इतर संगीतप्रकार यांनाच अधिक प्राधान्य दिले. त्यामुळे त्यांची कर्मभूमी महाराष्ट्रच राहिली. हिंदी चित्रपटांमध्ये त्यांनी तुलनेने कमी काम केले असले, तरी आपल्या वैशिष्ट्यपूर्ण संगीतशैलीमुळे तेथील रसिकांवरही त्यांनी कायमचा ठसा उमटवला.

बाबूजी जितके मोठे संगीतकार होते, तितकेच ते शिस्तप्रिय, अभ्यासू आणि परिपूर्णतेचा ध्यास घेतलेले कलावंत होते. संगीत हे  त्यांच्यासाठी केवळ उपजीविकेचे साधन नव्हते; ती एक साधना होती. त्यामुळे प्रत्येक कलाकृतीकडे ते अत्यंत जबाबदारीने पाहत.

वेळेचे काटेकोर पालन, नियमित सराव आणि प्रत्येक कामातील बारकावे यांवर त्यांचा विशेष भर असे. रेकॉर्डिंगला येताना ते संपूर्ण तयारी करूनच येत. गायक, वादक आणि तंत्रज्ञ यांच्याकडूनही ते त्याच दर्जाची तयारी अपेक्षित करत. त्यामुळे त्यांच्या रेकॉर्डिंगमध्ये शिस्त आणि एकाग्रता यांचे विलक्षण वातावरण असे.

परिपूर्णतेचा त्यांचा आग्रह सर्वश्रुत होता. एखादा स्वर, एखादा उच्चार किंवा वाद्याचा एखादा तुकडा अपेक्षेप्रमाणे झाला नाही, तर ते तो पुन्हा करून घेत. कलाकारांना त्याचा त्रास वाटत नसे, कारण हा आग्रह व्यक्तींसाठी नसून कलाकृतीच्या गुणवत्तेसाठी आहे, याची सर्वांना जाणीव होती.

प्रख्यात व्हायोलिनवादक प्रभाकर जोग यांनी अनेक वर्षे बाबूजींबरोबर काम केले. बाबूजींची स्वरांवरील पकड, रेकॉर्डिंगमधील सूक्ष्म निरीक्षण आणि संगीतावरील निष्ठा यांचा त्यांनी अनेकदा गौरव केला आहे. एखाद्या वाद्याचा स्वर किंचितही चुकला तरी बाबूजींच्या कानातून तो सुटत नसे. त्यांच्या या विलक्षण श्रवणक्षमतेमुळे प्रत्येक ध्वनिमुद्रण अधिक परिपूर्ण होत असे.

इतके मोठे संगीतकार असूनही बाबूजींमध्ये अहंकार नव्हता. नवोदित गायक, वादक आणि कलाकारांना संधी देण्याची त्यांची तयारी असे. ज्यांच्यामध्ये गुणवत्ता दिसे, त्यांना ते प्रोत्साहन देत आणि आवश्यक ते मार्गदर्शनही करत. अनेक कलाकारांनी त्यांच्या सहवासातून संगीताबरोबरच कामातील शिस्त आणि व्यावसायिक प्रामाणिकपणाही शिकला.

बाबूजींच्या संपूर्ण जीवनाकडे पाहिले, तर संगीत ही त्यांच्यासाठी उपासना होती, असेच म्हणावे लागेल. लोकप्रियतेपेक्षा गुणवत्ता, दिखाव्यापेक्षा साधेपणा आणि यशापेक्षा कलात्मक प्रामाणिकपणा यांना त्यांनी अधिक महत्त्व दिले. म्हणूनच त्यांनी निर्माण केलेले संगीत आजही काळाच्या कसोटीवर तितक्याच तेजाने टिकून आहे आणि पुढील पिढ्यांनाही प्रेरणा देत आहे.

सुधीर फडके उर्फ बाबूजी यांनी मराठी संगीतविश्वाला दिलेले योगदान केवळ यशस्वी संगीतकार म्हणून मोजता येणार नाही. चित्रपटसंगीत, भावगीते, भक्तिसंगीत आणि हिंदी चित्रपट या सर्व क्षेत्रांत त्यांनी आपल्या स्वतंत्र शैलीची अमिट छाप उमटवली. भारतीय संगीतपरंपरेचा भक्कम पाया, शब्दांबद्दलचा आदर, भावनांची सूक्ष्म जाण आणि सुरेल, सहजसोप्या चाली या गुणांमुळे त्यांच्या संगीताला एक वेगळी ओळख मिळाली. बाबूजींच्या चालींमध्ये कधीही कृत्रिमता किंवा दिखाऊपणा नव्हता. शास्त्रीय संगीताची खोली आणि लोकाभिमुख साधेपणा यांचा सुंदर मिलाफ त्यांनी साधला. त्यामुळे त्यांचे संगीत अभिजात रसिकांनाही भावले आणि सामान्य श्रोत्यांनाही आपलेसे वाटले.

संगीतकार म्हणून अजरामर ठसा उमटवणाऱ्या बाबूजींनी चित्रपट निर्मितीच्या क्षेत्रातही उल्लेखनीय कार्य केले. य. गो. जोशी यांच्या सहकार्याने त्यांनी १९४८ मध्ये ‘वंशाचा दिवा’ आणि १९५१ मध्ये ‘विठ्ठल रखुमाई’ या मराठी चित्रपटांची निर्मिती केली. त्यानंतर १९५५ मध्ये ‘रत्नघर’ या हिंदी चित्रपटाची निर्मिती केली. १९६१ साली त्यांनी ‘हा माझा मार्ग एकला’ हा मराठी चित्रपट निर्माण केला. या चित्रपटाला रौप्य पदक मिळून त्याच्या दर्जेदार निर्मितीचा गौरव झाला. आयुष्याच्या उत्तरार्धातही त्यांची सर्जनशीलता आणि राष्ट्रनिष्ठा तितकीच प्रखर राहिली. ‘सावरकर दर्शन प्रतिष्ठान’ची स्थापना करून त्यांनी २००२ साली ‘वीर सावरकर’ या महत्त्वाकांक्षी चित्रपटाची निर्मिती केली. हा चित्रपट त्यांच्या दीर्घ कारकिर्दीतील अखेरचा चित्रपट ठरला; परंतु तो त्यांच्या स्वातंत्र्यवीर सावरकरांप्रती असलेल्या निष्ठेचा आणि राष्ट्रभक्तीचा जणू कलात्मक आविष्कारच होता.

मराठी संगीताच्या इतिहासात बाबूजींचे स्थान केवळ एका यशस्वी संगीतकाराचे नाही; तर मराठी सुगम संगीताला नवी दिशा देणाऱ्या आणि त्याचा दर्जा उंचावणाऱ्या एका युगप्रवर्तकाचे आहे. त्यांच्या संगीताने अनेक पिढ्यांच्या भावविश्वाला स्वर दिले आणि मराठी संस्कृतीचा एक अमूल्य ठेवा निर्माण केला.

या संपूर्ण संगीतप्रवासाचा सर्वोच्च बिंदू म्हणजे गीतरामायण. बाबूजींच्या संगीतप्रतिभेचा, काव्यसमजाचा आणि सांगीतिक दृष्टिकोनाचा परमोच्च आविष्कार म्हणून या कलाकृतीकडे पाहिले जाते. त्यामुळे त्यांच्या जीवनातील या अद्वितीय पर्वाचा स्वतंत्रपणे विचार करणे आवश्यक ठरते.