बाबूजींच्या संगीताला जेवढी समृद्धी त्यांच्या चालींनी दिली, तेवढीच त्यांच्या गीतकारांनीही दिली. शब्द आणि सूर यांचा मेळ हा त्यांच्या संगीताचा प्राण होता. एखादे गीत केवळ गोड चालीत बसवणे, एवढ्यावर ते समाधानी नसत. प्रत्येक शब्दाचा अर्थ, त्याचा भाव आणि प्रसंगाशी त्याचे नाते यांचा ते बारकाईने विचार करत. म्हणूनच त्यांनी अनेक श्रेष्ठ कवींबरोबर काम केले आणि त्यांच्या शब्दांना चिरंतन स्वर दिले.

बाबूजींनी अनेक श्रेष्ठ गीतकारांबरोबर काम केले. शांता शेळके, पी. सावळाराम, मंगेश पाडगावकर, सुधीर मोघे अशा अनेक कवींनी त्यांच्या चालींवर अविस्मरणीय गीते लिहिली. परंतु बाबूजींच्या संगीतकार म्हणून झालेल्या प्रवासाचा विचार करायचा, तर ग. दि. माडगूळकर यांचे नाव सर्वप्रथम घ्यावे लागते. मराठी संगीतविश्वात सुधीर फडके आणि ग. दि. माडगूळकर ही जोडी म्हणजे एक सुवर्ण अध्याय आहे.

१९४८ साली प्रदर्शित झालेल्या 'वंदे मातरम्' या चित्रपटात ग. दि. माडगूळकर आणि बाबूजी प्रथमच एकत्र आले. पुढे अनेक चित्रपट, भावगीते, आकाशवाणीवरील संगीतिकांपासून ते 'गीतरामायण'पर्यंत या दोघांचा सहप्रवास अखंड सुरू राहिला. मराठी माणसाच्या भावविश्वावर अनेक वर्षे या जोडीने अधिराज्य गाजवले. खरे तर बाबूजी आणि गदिमा ही दोन अगदी भिन्न व्यक्तिमत्त्वे होती. दोघांची विचारधारा वेगळी होती. राजकीय मतेही पूर्णपणे भिन्न होती. पण या कोणत्याही गोष्टी त्यांच्या मैत्रीच्या आड आल्या नाहीत. कलाकृतीवरचे प्रेम, मराठी भाषेबद्दलची निष्ठा आणि उत्कृष्टतेचा ध्यास या समान धाग्यांनी त्यांना आयुष्यभर जोडून ठेवले.

गदिमा गीत लिहीत आणि बाबूजी त्याला स्वर देत. अनेकदा चित्रपटाच्या किंवा ध्वनिमुद्रणाच्या घाईत गदिमा ऐनवेळी गीत लिहून देत. बाबूजी तेवढ्याच तन्मयतेने त्याला चाल लावत. 'गीतरामायण'च्या वेळी तर हे वारंवार घडले. दर आठवड्याला एक नवीन गीत लिहायचे, त्याला चाल लावायची, तालमी करायच्या आणि ध्वनिमुद्रण करून ते आकाशवाणीवर सादर करायचे—हा क्रम जवळजवळ वर्षभर अखंड चालू राहिला. तरीही दोघांनीही त्या कामाचा दर्जा कधी कमी होऊ दिला नाही.

दोघांमध्ये मतभेदही होत. एखाद्या शब्दाबद्दल, एखाद्या ओळीबद्दल किंवा प्रसंगाच्या मांडणीबद्दल वाद होत. कधी कधी तो वाद चांगलाच रंगत असे. "आता मला कधीच भेटू नकोस", "मी तुझ्याशी बोलणार नाही" असेही प्रसंग येत. पण त्यांचा राग फार काळ टिकत नसे. ललिता फडके गंमतीने म्हणत, "बाबूजी आणि गदिमांचे वागणे  म्हणजे—'तुझ्याशी पटेना आणि तुझ्यावाचून करमेना' असंच होतं." भांडण झालं की दोघेही अस्वस्थ असत; पण कोणीही आधी माघार घ्यायला तयार नसे. शेवटी मात्र पुन्हा तेवढ्याच आत्मीयतेने एकत्र काम सुरू होत असे.

या दोघांच्या सहकार्याचा आणखी एक महत्त्वाचा पैलू म्हणजे पुणे आकाशवाणीसाठी तयार झालेल्या संगीतिका. 'पारिजातक', 'ऐका व्याध सांगती कथा' यांसारख्या संगीतिकांची गीते ग. दि. माडगूळकर यांनी लिहिली, तर त्यांना संगीत बाबूजींनी दिले. 'पारिजातक'मधील 'बहरला पारिजात दारी' आणि 'पहाट झाली उद्यानातून मंदिरी ये गारवा' ही गीते इतकी लोकप्रिय झाली की एच. एम. व्ही. कंपनीने त्यांची स्वतंत्र ध्वनिमुद्रिका प्रसिद्ध केली.

या सहप्रवासाचा सर्वोच्च बिंदू म्हणजे 'गीतरामायण'. ग. दि. माडगूळकरांनी रामकथेचे काव्यरूप दिले आणि बाबूजींनी त्या शब्दांना अमर स्वर दिले. ही केवळ गीतकार आणि संगीतकार यांची जोडी नव्हती; तर दोन प्रतिभावंतांच्या सर्जनशील संवादातून जन्माला आलेली एक अद्वितीय कलाकृती होती. एवढी वर्षे उलटून गेल्यानंतरही 'गीतरामायण'ची लोकप्रियता कायम आहे, यामागे या दोघांच्या प्रतिभेचे आणि परस्परविश्वासाचे मोठे योगदान आहे.

१ एप्रिल १९५५. रामनवमीचा दिवस. त्या दिवशी पुणे आकाशवाणी केंद्रावरून 'गीतरामायण'चा पहिला भाग प्रसारित झाला. ग. दि. माडगूळकर यांनी रामायणाचे गीतरूपांतरण केले, तर बाबूजींनी त्या गीतांना स्वर दिले. पुढील वर्षभर दर आठवड्याला एक नवे गीत प्रसारित करण्याचा उपक्रम राबविण्यात आला. दोघेही त्या वेळी आपल्या कार्यक्षेत्रात अत्यंत व्यस्त होते; तरीही त्यांनी हा संकल्प अखंडपणे पूर्ण केला.

'गीतरामायण'ची निर्मिती ही सोपी नव्हती. अनेकदा ग. दि. माडगूळकर ऐनवेळी गीत लिहून देत आणि बाबूजी त्याला तत्काळ चाल लावत. कधी एखाद्या शब्दावर, एखाद्या ओळीवर किंवा आशयावर दोघांमध्ये चर्चा होत असे. मतभेदही होत. परंतु त्या सर्वांचा शेवट एका उत्कृष्ट कलाकृतीत होत असे. उत्कृष्टतेशी तडजोड करायची नाही, हा दोघांचाही स्वभाव होता.

'गीतरामायण'मधील प्रत्येक गीत हे स्वतंत्र कलाकृती आहे. प्रत्येक प्रसंगाचा भाव, पात्रांचे स्वभाव, कथानकाची गती आणि शब्दांचा अर्थ यांचा विचार करून बाबूजींनी चाली बांधल्या. कौसल्येचे वात्सल्य, दशरथाचा आर्त स्वर, सीतेची करुणा, रामाचे धैर्य, हनुमंताची भक्ती किंवा लव-कुशांचे निरागसपण—प्रत्येक भावनेला त्यांनी वेगळी संगीतभाषा दिली.

या गीतांच्या सादरीकरणासाठीही योग्य गायकांची निवड करण्यात आली. बाबूजी, ललिता फडके, माणिक वर्मा, मालती पांडे, बबनराव नावडीकर, सुरेश हळदणकर, सुमन कल्याणपूर, आशा भोसले आणि इतर अनेक गायकांनी आपल्या आवाजातून रामायणातील विविध व्यक्तिरेखा जिवंत केल्या.

आकाशवाणीवरील प्रसारणामुळे 'गीतरामायण' घराघरांत पोहोचले. आठवडाभर पुढील गीताची रसिक आतुरतेने वाट पाहत असत. अनेक घरांमध्ये गीत सुरू होण्यापूर्वी रेडिओसमोर उदबत्ती लावून बसण्याची प्रथा पडली होती. 'गीतरामायण' हा केवळ मनोरंजनाचा कार्यक्रम राहिला नाही; तर तो महाराष्ट्राच्या सांस्कृतिक आणि भावविश्वाचा एक भाग बनला. पुढे 'गीतरामायण'चे असंख्य जाहीर कार्यक्रम झाले. महाराष्ट्राबरोबरच भारतातील आणि परदेशातील मराठी रसिकांनी त्याला उत्स्फूर्त प्रतिसाद दिला. काळ बदलला, पिढ्या बदलल्या, माध्यमे बदलली; पण 'गीतरामायण'ची लोकप्रियता मात्र कमी झाली नाही. आजही रामनवमीच्या निमित्ताने त्याचे श्रवण आणि गायन मोठ्या भक्तिभावाने केले जाते.

मराठीतील अभूतपूर्व यशानंतर 'गीतरामायण'ची हिंदी आवृत्तीही साकारण्यात आली. अत्यल्प कालावधीत तिची तयारी करून बाबूजींनी त्यालाही संगीत दिले. त्यामुळे या कलाकृतीचा आवाका महाराष्ट्रापुरता मर्यादित राहिला नाही.

'गीतरामायण' ही बाबूजी आणि ग. दि. माडगूळकर यांच्या सर्जनशील सहप्रवासाची सर्वोच्च निर्मिती आहे. गीतकाराचे शब्द आणि संगीतकाराचे सूर यांचे इतके समरस मिलन मराठी संगीताच्या इतिहासात क्वचितच आढळते. म्हणूनच 'गीतरामायण' ही केवळ गाण्यांची मालिका नाही; तर महाराष्ट्राच्या सांस्कृतिक स्मृतीतील एक चिरंतन ठेवा आहे.

गदिमांनंतर बाबूजींनी इतर अनेक कवींबरोबरही संस्मरणीय काम केले. बाबूजींसाठी गीतकार म्हणजे केवळ गाण्याचे शब्द लिहिणारा माणूस नव्हता. कवीच्या भावनांना आपल्या सुरांच्या माध्यमातून श्रोत्यांच्या हृदयापर्यंत पोहोचवणे, हीच संगीतकाराची खरी जबाबदारी आहे, असे त्यांचे मत होते. म्हणूनच त्यांच्या सुरांमुळे गीतकारांचे शब्द अधिक अर्थपूर्ण झाले, आणि गीतकारांच्या शब्दांमुळे बाबूजींच्या चाली अधिक चिरंतन ठरल्या.

शांता शेळके यांच्या कोमल भावविश्वाला त्यांनी समर्पक चाली दिल्या. शांता शेळके यांच्या काव्यामधील कोमलता, सहजता आणि भावस्पर्शी शब्दरचना बाबूजींना विशेष भावत असे. त्यांच्या शब्दांना बाबूजींनी दिलेल्या चालींमुळे अनेक गीते रसिकांच्या मनात कायमची घर करून राहिली. शब्दांतील नाजूक भावनांना स्वरांमधून व्यक्त करण्याची बाबूजींची हातोटी येथे विशेष जाणवते.

मंगेश पाडगावकर यांच्या कवितेतील आधुनिक संवेदनशीलता आणि बाबूजींच्या सुरांची माधुरी यांचा सुंदर मिलाफ अनेक गीतांमध्ये दिसून येतो. साधे, बोलके आणि अर्थवाही शब्द बाबूजींच्या संगीताशी सहज एकरूप होत. मंगेश पाडगावकर यांच्या अवघ्या चार गीतांना बाबूजींनी स्वर दिले; पण 'कधी बहर कधी शिशिर', 'अशी पाखरे येती आणि स्मृती ठेवुनी जाती', 'कुठे शोधिशी रामेश्वर अन् कुठे शोधिशी काशी' आणि 'तुझे गीत गाण्यासाठी सूर लावू दे रे' ही चारही गीते आजही रसिकांच्या मनात तितक्याच प्रेमाने निनादतात.

पी. सावळाराम यांच्या लोकभाषेतील सहजतेला त्यांनी सुरांची माधुरी दिली. लोकभाषेतील सहजता, ग्रामीण जीवनाची ओल आणि भावनांची प्रांजळ अभिव्यक्ती ही पी. सावळाराम यांच्या गीतांची वैशिष्ट्ये होती. बाबूजींनी त्यांच्या शब्दांना अशी चाल दिली की ती गीते थेट जनमानसात पोहोचली.

काळानुसार बाबूजींनी नव्या पिढीतील गीतकारांबरोबरही काम केले. सुधीर मोघे यांच्यासह अनेक कवींना त्यांनी मनापासून प्रोत्साहन दिले. गीतकार कोणताही असो, त्याच्या शब्दांचा आशय समजून घेऊन त्याला न्याय देणे, हा त्यांचा कायमचा स्वभाव होता.

बाबूजींच्या कार्यपद्धतीतील सर्वांत महत्त्वाचा गुण म्हणजे शब्दांबद्दलचा आदर. एखादा शब्द अस्पष्ट उच्चारला गेला, त्याचा अर्थ हरवला किंवा चालीमुळे त्याचे सौंदर्य कमी झाले, तर ते ते कधीही स्वीकारत नसत. आवश्यक वाटल्यास ते गीतकाराकडून गीत पुन्हा लिहून घेत. गायकाकडूनही अनेक वेळा सराव करून घेत. कारण त्यांच्यासाठी गीत हे शब्द आणि सूर यांचे समरस मिलन होते. याच परस्परविश्वासामुळे बाबूजी आणि त्यांच्या गीतकारांनी मराठी संगीताला असंख्य अजरामर गीते दिली. त्यांच्या सहकार्यामुळे मराठी चित्रपटसंगीत, भावगीत आणि भक्तिसंगीत यांना अभूतपूर्व समृद्धी लाभली. आजही त्या गीतांचा उल्लेख झाला की, गीतकाराचे शब्द आणि बाबूजींचे सूर हे एकमेकांपासून वेगळे करता येत नाहीत.

बाबूजींनी आपल्या कारकिर्दीत अनेक नामवंत गायक-गायिकांकडून अविस्मरणीय गीते गाऊन घेतली. प्रत्येक गायकाचा आवाज, त्याची ताकद आणि मर्यादा यांची त्यांना अचूक जाण होती. म्हणूनच ते गायकानुसार चाल घडवत. त्यांच्या संगीतामुळे अनेक गायकांच्या आवाजाला नवे पैलू लाभले.

लता मंगेशकर, आशा भोसले, माणिक वर्मा, मालती पांडे, ललिता फडके, सुमन कल्याणपूर, भीमसेन जोशी, सुरेश वाडकर, रवींद्र साठे, उत्तरा केळकर अशा अनेक गायक-गायिकांनी बाबूजींच्या संगीताखाली संस्मरणीय गीते गायली. या प्रत्येक गायकाकडून त्यांनी वेगळ्या प्रकारचे काम करून घेतले.

लता मंगेशकर यांच्या आवाजातील बाबूजींची अनेक गीते अजरामर झाली आहेत. त्यांच्या स्वरातील निर्मळता, शब्दोच्चारांची स्पष्टता आणि भाव व्यक्त करण्याची क्षमता यांचा बाबूजींनी अत्यंत प्रभावी उपयोग करून घेतला. 'ज्योती कलश छलके', 'बांधे प्रीत फुलडोर', तसेच मराठीतील अनेक चित्रपटगीते आणि भावगीते यांची लोकप्रियता आजही कायम आहे.

आशा भोसले आणि बाबूजी यांचे नाते अत्यंत जिव्हाळ्याचे होते. बाबूजींची गाणी गाताना सर्वाधिक मेहनत घ्यावी लागते, असे त्या नेहमी म्हणत. त्यांचे प्रसिद्ध वाक्य होते— "बाबूजींची गाणी ऐकायला सोपी वाटतात; पण गायला कठीण असतात."

याचे कारण म्हणजे बाबूजी शब्दांच्या उच्चाराबाबत, लयीबाबत आणि भावाच्या अभिव्यक्तीबाबत अत्यंत जागरूक असत. एखाद्या शब्दावर हवा तसा भाव उमटला नाही, तर ते पुन्हा पुन्हा रेकॉर्डिंग करून घेत. त्यामुळे आशा भोसले यांच्या आवाजातील त्यांच्या अनेक गाण्यांना एक वेगळीच अभिजातता प्राप्त झाली.

माणिक वर्मा यांच्या शास्त्रीय संगीताच्या भक्कम पायाची बाबूजींना पूर्ण जाणीव होती. त्यामुळे त्यांच्या आवाजातील गांभीर्य, माधुर्य आणि रागदारीचा प्रभाव यांचा त्यांनी योग्य उपयोग केला. माणिक वर्मा यांच्या आवाजातून बाबूजींच्या अनेक सुरेल रचना रसिकांपर्यंत पोहोचल्या.

पंडित भीमसेन जोशी यांच्यासारख्या महान शास्त्रीय गायकांकडूनही बाबूजींनी चित्रपटगीते गाऊन घेतली. शास्त्रीय गायकीचे सामर्थ्य आणि चित्रपटसंगीताची सहजता यांचा सुंदर मिलाफ त्यांच्या संगीतामध्ये दिसून येतो.

ललिता फडके या बाबूजींच्या जीवनसाथी असल्या, तरी संगीताच्या बाबतीत बाबूजी कधीही पक्षपात करत नसत. गाण्याची गरज असेल तेव्हाच त्या गात. रेकॉर्डिंगच्या वेळी इतर गायकांप्रमाणेच त्यांनाही बाबूजींच्या सूचनांचे पालन करावे लागे. संगीताच्या बाबतीत त्यांच्यासाठी नात्यापेक्षा गुणवत्तेला अधिक महत्त्व होते. मालती पांडे यांच्या आवाजातही बाबूजींनी अनेक संस्मरणीय गीते ध्वनिमुद्रित केली. त्यांच्या आवाजातील कोमलता आणि भावपूर्णता लक्षात घेऊन त्यांनी चाली बांधल्या. त्यामुळे त्या गीतांना एक वेगळाच गोडवा लाभला.

सुधीर फडके यांचं व्यक्तिमत्त्व केवळ उत्तम संगीतकार म्हणून नव्हे, तर सहकलाकारांना जोडून घेणारा आणि त्यांच्या गुणांना योग्य वाव देणारा संगीतप्रेमी म्हणूनही तितकंच मोठं होतं. त्यांनी आपल्या दीर्घ कारकिर्दीत अनेक पिढ्यांतील गीतकार, संगीतकार आणि गायक यांच्याबरोबर काम केलं. वसंत बापट, यशवंत देव, वा. रा. कांत, विंदा करंदीकर, राम उगावकर, पद्मा लोकूर, पंडित नरेंद्र शर्मा, सतीश लोंढे, सुधीर मोघे, शांता शेळके आणि वंदना विटणकर यांसारख्या अनेक गीतकारांच्या रचनांना त्यांनी आपल्या सुरांनी समृद्ध केलं. संत एकनाथ, संत ज्ञानेश्वर, संत नामदेव, संत तुकाराम, संत सोयरोबा आणि समर्थ रामदास यांच्या अभंगांनाही त्यांनी आपल्या संगीताद्वारे नवा भावार्थ दिला.

अनेक संगीतकारांबरोबरही त्यांचे स्नेहपूर्ण आणि सर्जनशील संबंध होते. अनिल अरुण, अनिल मोहिले, बाळ पलसुले, दत्ता डावजेकर, मनोहर कदम, शंकरराव कुलकर्णी, श्रीधर फडके, श्रीनिवास खळे, वसंत पवार, मास्टर कृष्णराव, वसंत प्रभू, विश्वनाथ मोरे आणि यशवंत देव यांच्यासह त्यांनी विविध संगीतप्रकल्पांमध्ये सहकार्य केले. प्रत्येक कलाकाराच्या वैशिष्ट्याचा आदर करून त्याच्याकडून सर्वोत्तम काम करून घेण्याची त्यांची हातोटी विलक्षण होती.

पुढील पिढीतील गायकांनाही बाबूजींनी तितक्याच प्रेमाने संधी दिली. सुरेश वाडकर, उत्तरा केळकर आणि रवींद्र साठे यांसारख्या गायकांना त्यांनी योग्य मार्गदर्शन केले. गायक किती मोठा आहे यापेक्षा एखाद्या गाण्यासाठी योग्य आवाज कोणाचा आहे, यालाच ते अधिक महत्त्व देत. रेकॉर्डिंगच्या वेळी बाबूजी अत्यंत शिस्तप्रिय असत. प्रत्येक शब्दाचा उच्चार, प्रत्येक स्वराची जागा आणि प्रत्येक ओळीतील भाव यांवर त्यांचे बारकाईने लक्ष असे. गायकाने केवळ सूर लावणे पुरेसे नाही; त्या शब्दामागील भावना श्रोत्यांपर्यंत पोहोचली पाहिजे, हा त्यांचा आग्रह असे. त्यामुळेच त्यांच्या संगीतदिग्दर्शनाखाली साकारलेली गाणी केवळ सुरेल न राहता भावस्पर्शी आणि दीर्घकाळ स्मरणात राहणारी ठरली.

बाबूजींच्या संगीतप्रवासात गीतकार आणि गायक हे केवळ सहकारी नव्हते, तर त्यांच्या सर्जनशीलतेचे समान भागीदार होते. शब्दांचा आशय, स्वरांची माधुरी आणि भावनांची प्रामाणिक अभिव्यक्ती यांचा सुंदर मिलाफ घडवण्याची त्यांची हातोटी विलक्षण होती. म्हणूनच त्यांच्या सहवासात निर्माण झालेली गीते ही केवळ त्या काळाची लोकप्रिय गाणी ठरली नाहीत, तर मराठी संगीतसंस्कृतीचा अमूल्य ठेवा बनली. आजही त्या गीतांमध्ये गीतकारांच्या शब्दांची ताकद, गायकांच्या स्वरांचे सौंदर्य आणि बाबूजींच्या संगीतदृष्टीचा विलक्षण आविष्कार तितक्याच ताजेपणाने अनुभवायला मिळतो.